Η πρώτη, αν και αληθής, είναι και ημιτελής. Η Ρωσία μπορεί να βαδίζει με μεγάλες δρασκελιές προς τη θέση που της αρμόζει στην παγκόσμια κατάταξη, αλλά σίγουρα έχει ακόμη αρκετό δρόμο να διανύσει. Η στρατιωτική τεχνολογία που διαθέτει σήμερα, σε παραγωγή, παραμένει μία γενιά πίσω (απ’ όσο τουλάχιστον γνωρίζουμε) από αυτήν των προηγμένων δυτικών χωρών και δη των ΗΠΑ. Αυτό σημαίνει ότι σε περίπτωση θερμής σύγκρουσης στη θάλασσα ή στον αέρα, οι ΗΠΑ, υποβοηθούμενες από τους συμμάχους-ακολούθους τους, είναι σε θέση να την πλήξουν καίρια και να την υποχρεώσουν είτε σε υποχώρηση, με στρατηγικές απώλειες, είτε σε κλιμάκωση με πυρηνικά, που δε μας αφορά επί του παρόντος.
   Βεβαίως, μιλάμε για μια σύγκρουση επίδειξης ισχύος, η οποία, σε πρώτη τουλάχιστον φάση, θα παραμείνει μακρού πλήγματος (stand-off) χωρίς εμπλοκή σε ξηρά. Και αυτό, διότι οι μεν ΝΑΤΟϊκοί έχουν αφθονία μέσων μακρού πλήγματος, αλλά σχεδόν καθόλου διαθέσιμες χερσαίες δυνάμεις (εκτός και αν οι ψυχασθενείς Πολωνοί είναι διατεθειμένοι να πεθάνουν για χάρη του υπέροχου αυτού πυλώνα της Δημοκρατίας, του Σαακασβίλι). Οι δε Ρώσοι από την πλευρά τους δεν έχουν τρόπο να μεταφέρουν μία σύγκρουση στην ξηρά, όπου διαθέτουν πιθανώς συγκριτικό πλεονέκτημα.
   Η Ρωσία είναι μεν σε καλύτερη κατάσταση απ’ ό,τι ήταν στις αρχές της δεκαετίας 2000, αλλά δεν έχει υλοποιήσει σχεδόν κανένα νέο συμβατικό σύστημα με το οποίο θα μπορούσε να αντιπαρατεθεί στην υψηλή τεχνολογία του ΝΑΤΟ. Η Αεροπορία της είναι ακόμη αριθμητικά αδύναμη και, κατά μέσον όρο, τεχνολογικά καθυστερημένη. Οι νεώτερες εκδόσεις των μαχητικών Sukhoi ίσως να πλησιάζουν το επίπεδο των νέων ευρωπαϊκών μαχητικών Typhoon και Raphale, αλλά αποτελούν ακόμη μικρό ποσοστό των επιχειρησιακών αεροσκαφών. Όσον αφορά το Ναυτικό, τα πράγματα είναι ακόμη πιο δύσκολα, αφού τα πρώτα σοβαρά κονδύλια για την αναγέννηση του εντυπωσιακού πρώην Σοβιετικού Ναυτικού δόθηκαν μόλις προ πενταετίας. Με λίγα λόγια, η Ρωσία θα είναι ίσως έτοιμη για σοβαρή αντιπαράθεση, σε επίπεδο stand off, με το ΝΑΤΟ μετά από μία δεκαετία. Βέβαια, εδώ τίθεται το ερώτημα του τι θα γίνει εάν τα τρέχοντα γεγονότα προκαλέσουν την επιτάχυνση των διαδικασιών αυτών, οπότε ο χρόνος περάτωσης προγραμμάτων μειωθεί. Πάντως, δεν είναι τυχαίο ότι η Ρωσία πρώτα αναβάθμισε τα διηπειρωτικά της πυρηνικά (τα οποία και διαφημίζει) και μετά προχώρησε στην αναβάθμιση του συμβατικού της οπλοστασίου.
   Από καθαρά στρατιωτικής πλευράς, αυτό που ενδιαφέρει περισσότερο για συγκρίσεις είναι ότι κατά τις επιχειρήσεις στην Οσσετία και Αμπχαζία, οι ρωσικές ένοπλες δυνάμεις επενέβησαν καίρια, αποτελεσματικά και, στο μέτρο του δυνατού, αποφεύγοντας άσκοπες καταστροφές και παράπλευρες απώλειες. Η επέμβασή της στη Γεωργία απέχει δηλαδή πολύ σε μαχητική ικανότητα και επαγγελματισμό από την παλαιότερη επέμβαση στην Τσετσενία. Εάν οι Αμερικανοί ήθελαν να δοκιμάσουν τις προόδους των Ρώσων by proxy ή, ακόμη χειρότερα, να τους εμπλέξουν σε μία νέα Τσετσενία, απέτυχαν. Εάν αντίθετα είχαν υπολογίσει τι θα συμβεί και ήθελαν απλώς να βρουν μία δικαιολογία για να εκκινήσουν και πάλι τη διαδικασία επέκτασης του ΝΑΤΟ προς Ανατολάς, από θέσεως διπλωματικής ισχύος, τότε ίσως να ισχύει το ρητό «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα». Άλλωστε, 2.000 Οσσέτιοι νεκροί και άλλοι τόσοι Γεωργιανοί δε φθάνουν ούτε τους Αμερικανούς νεκρούς στο Ιράκ…
   Σε αυτήν όμως την περίπτωση, αναρωτιέται κανείς, γιατί ήταν αναγκαία η επίθεση των Γεωργιανών με βαρύ πυροβολικό και ρουκετοβόλα εναντίον Οσσέτιων αμάχων και Ρώσων της ειρηνευτικής δύναμης; Όσο εγωπαθής και αν είναι ο Σαακασβίλι, δεν παύει να είναι παίκτης σε μια τοπική σκακιέρα, την οποία γνωρίζει καλύτερα από τους περισσότερους. Είναι δηλαδή πολύ πιθανό να γνώριζε ότι θα μπορούσε να επιτύχει τα ίδια ή καλύτερα αποτελέσματα με λιγότερες καταστροφές, σε μια επαρχία που θεωρεί ότι ανήκει στη χώρα του. Επίσης, θα προκαλούσε μικρότερη ή πιο περιορισμένη, έστω, ρωσική αντίδραση και, εν τέλει, θα κέρδιζε χρόνο σε αναμονή υποστήριξης από τη δυτική κοινή γνώμη (που τώρα ήρθε κατόπιν εορτής). Αφού, λοιπόν, έπραξε εντελώς αντίθετα, θα πρέπει να υποθέσουμε ότι, είτε είναι καθυστερημένος, είτε επεδίωκε, κατόπιν συμβουλών, τη μέγιστη δυνατή αντίδραση της Ρωσίας, ώστε να μεγιστοποιήσει αντίστοιχα και την εμπλοκή του ΝΑΤΟ. Το τελευταίο φαίνεται να το πέτυχε, επί του παρόντος τουλάχιστον, αφού εξασφάλισε έτσι να δυναμώσει ακόμη περισσότερο την «ατλαντική» φράξια μέσα στην Ε.Ε., με την προσχώρηση της Μέρκελ, η οποία ήρε τις επιφυλάξεις της για ένταξη της Γεωργίας στο ΝΑΤΟ.
   Αυτό το γεγονός, λοιπόν, μας παρέχει μία πρώτη πιθανή εξήγηση για τα γεγονότα στη Γεωργία, που αμαύρωσαν οριστικά και αμετάκλητα το εθνικιστικό τσίρκο των Ολυμπιακών Αγώνων. Αγώνες κατά τους οποίους, όχι μόνο δεν τηρήθηκε η ρομαντική ιδέα της «ολυμπιακής εκεχειρίας», αλλά αντίθετα χρησιμοποιήθηκαν για να καλύψουν πολιτικά και στρατηγικά εγκλήματα μνημειώδους κυνισμού. Πράγμα που μας φέρνει στη δεύτερη πραγματικότητα.
   Πράγματι, οι Αμερικανοί, αν και θεωρούν εαυτούς «μοναδική υπερδύναμη», ευρίσκονται τραγικά εγκλωβισμένοι σε δύο αιμορραγούντα μέτωπα και παρατηρούν εδώ και λίγα χρόνια τη συνεχή και ανεμπόδιστη επάνοδο των Ρώσων, χωρίς να μπορούν να πράξουν σχεδόν τίποτε γι’ αυτό. Αυτό που μπορούσαν να πράξουν, ευρισκόμενοι ακόμη σε θέση ισχύος, είναι να υποχρεώσουν τη Ρωσία σε ένα παιχνίδι κλιμακούμενου ρίσκου, με απώτερο στρατηγικό στόχο την εμπλοκή μέσων υψηλής τεχνολογίας, όπου ακόμη υπερέχουν σημαντικά. Στα τέλη του 2008, η Αμερικανική Αεροπορία διαθέτει, εκτός των γνωστών σε όλους μας βομβαρδιστικών Spirit B-2 και των ήδη δοκιμασμένων μη επανδρωμένων αεροσκαφών επίθεσης UCAV, 100+ υπερ-μαχητικά Raptor F-22, τα περισσότερα των οποίων επιχειρησιακά. Σε συνδυασμό με τους πυραύλους cruise Tomahawk, εκτοξευόμενους από πλοία και υποβρύχια (που πλέον με τον Έκτο Στόλο στη Μαύρη Θάλασσα βρίσκονται σε θέση να πλήξουν στόχους σε όλη τη νοτιοδυτική Ρωσία), οι ΗΠΑ ίσως να δοκιμάζουν την πόρτα για να δουν πόσο ανοικτή είναι. Δυστυχώς, τα ίδια έκανε ο Άξονας πριν το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με αποτέλεσμα την καταστροφή της Ευρώπης.
   Όλα αυτά προϋποθέτουν σενάρια θερμής αντιπαράθεσης, αλλά η πιθανότητα για κάτι τέτοιο μάλλον δεν έχει ωριμάσει. Η Ρωσία γνωρίζει την τεχνολογική ισορροπία δυνάμεων και η κυβέρνηση Μπους στις ΗΠΑ, αν και τραγική στις αποφάσεις της, γνωρίζει επίσης ότι δεν είναι φρόνιμο να κλιμακώσει έναν πόλεμο με μια πυρηνική υπερδύναμη (που είναι ακόμη και τώρα η Ρωσία) χωρίς να διαθέτει επαρκείς χερσαίες δυνάμεις. Οι ΗΠΑ, αν δεν αποχωρήσουν από το Ιράκ και το Αφγανιστάν, διαθέτουν σήμερα μικρότερο στρατό απ’ ό,τι η Ρωσία και τα δημόσια οικονομικά του κράτους δείχνουν να κινούνται επικίνδυνα πτωτικά εδώ και χρόνια, μετά τις υπερ-δαπάνες για άμυνα1, ενώ της Ρωσίας, αντίθετα, αναβαθμίζονται βοηθούντος και του ακριβότερου πετρελαίου.
   Γι’ αυτό και η τρίτη πραγματικότητα φαντάζει ως αρκετά πιθανή ως κίνητρο για τα όσα συνέβησαν: οι Ρεπουμπλικάνοι, ευρισκόμενοι προ του κινδύνου να απωλέσουν την εξουσία από το «μαύρο πρόβατο», Barak Obama, επιστρατεύουν τη ρωσική απειλή για να στηρίξουν τον υποψήφιό τους McCain. Άλλωστε αυτός είναι και ο δρόμος που χάραξε η Maggie (Thatcher): όταν τα πράγματα δεν πάνε καλά μέσα, κινητοποίησε τον πατριωτισμό των ψηφοφόρων με μια εύκαιρη εμπλοκή έξω. Πράγματι, χάρη στην αισχρή σύμπραξη και των δυτικών ΜΜΕ (με χείριστη τη συμπεριφορά του πάλαι ποτέ σεβαστού BBC), οι πρώτες αναφορές δημοσκοπήσεων στις ΗΠΑ δείχνουν ότι η γεωργιανή κρίση έχει επηρεάσει την κοινή γνώμη υπέρ του McCain. Κάτι η στρατιωτική του καριέρα, κάτι η σιγουριά του δοκιμασμένου και ο φόβος του νεωτερισμού, τον έχουν βοηθήσει να κερδίσει τις εντυπώσεις απέναντι στον «άπειρο» Obama. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να ερμηνεύσουμε το γιατί θα ήθελαν οι Ρεπουμπλικάνοι να ανοίξουν ένα νέο μέτωπο στη Γεωργία, με άγνωστες μακροπρόθεσμα παραμέτρους, ενώ υπάρχει η σιγουριά των ιρανικών πυρηνικών, που ικανοποιεί και τους Ισραηλινούς.
   Και εδώ υπάρχουν δύο τινά: το πρώτο είναι ότι η δυσκολία του εγχειρήματος (του βομβαρδισμού του Ιράν με στόχο την καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος) και το υψηλό κόστος που αυτό συνεπάγεται, ίσως να έχουν παγώσει προσωρινά τις φιλόδοξες προθέσεις των «γερακιών» της κυβέρνησης Μπους. Στην περίπτωση αυτή, η εμπλοκή στη Γεωργία και η πρόοδος του ΝΑΤΟ ίσως να αποτελούσαν μία φθηνότερη διέξοδο -ένα κύκνειο άσμα- για την απερχόμενη αυτή κυβέρνηση. Άλλωστε και οι αντίπαλοι του Ισραήλ, Χαμάς και Χεζμπολάχ, δείχνουν να τηρούν μια ιδιότυπη ανακωχή εν αναμονή ίσως νεωτέρων εξελίξεων, πράγμα που πιθανώς και να εκτιμάται δεόντως από το Ισραήλ. Χαρακτηριστικό στο σημείο αυτό είναι το γεγονός ότι το Ισραήλ, που αποτελούσε κύριο προμηθευτή και εκπαιδευτή των γεωργιανών ενόπλων δυνάμεων, ανακοίνωσε αμέσως μετά τη σύρραξη, την απόσυρση των εκπαιδευτών του από τη Γεωργία και τη διακοπή παραδόσεων υλικού. Το δεύτερο είναι ότι η δυσκολία του εγχειρήματος, όπως προανεφέρθη, χρήζει ισχυρότερων μέσων επίθεσης και από το βορειοδυτικό τόξο του Ιράν, πράγμα που εξυπηρετείται από την παρουσία του Έκτου Στόλου στη Μαύρη Θάλασσα, ενώ τα ΝΑΤΟϊκά πλοία συνοδείας εξασφαλίζουν ότι τυχόν δυναμική αντίδραση της Ρωσίας θα είναι κατά του ΝΑΤΟ και, κατά προέκταση, κατά της Ευρώπης.
   Όλα αυτά τα σενάρια και οι προσπάθειες ερμηνείας θα ήταν μειωμένης σημασίας εάν δεν υπήρχε το θέμα των πυρηνικών όπλων. Μία από τις μεγαλύτερες ανοησίες πολλών στρατηγικών αναλυτών μετά την πτώση της ΕΣΣΔ, ήταν να κρίνουν τις υπερδυνάμεις βάσει οικονομικών ή, έστω, συμβατικών στρατιωτικών κριτηρίων. Η Ρωσία παραμένει και παρέμεινε διαρκώς, ακόμη και την εποχή του Γέλτσιν, μία πραγματική υπερδύναμη, ικανή να καταστρέψει τις πανίσχυρες ΗΠΑ ολοσχερώς, μέσα σε λίγα λεπτά. Ακόμη και η περίφημη αντι-βαλλιστική ασπίδα που θα υλοποιηθεί αρχικά στην Πολωνία, όπως φαίνεται, δεν έχει ουσιαστική χρησιμότητα κατά της τάξεως μεγέθους της ρωσικής πυραυλικής απειλής. Τα νέα πυραυλικά συστήματα των Ρώσων (όπως π.χ. οι Topol που διαφημίζει ο Πούτιν) διαθέτουν ικανότητα ελιγμών και επαναπρογραμματισμού στόχων εξω-ατμοσφαιρικά, ειδικά αντίμετρα και υψηλότατη ταχύτητα επανεισόδου, πράγμα που ουσιαστικά ακυρώνει ή δυσχεραίνει πολύ κάθε προσπάθεια αναχαίτισης. Το μόνο που κάνει, δυστυχώς, η αντι-βαλλιστική ασπίδα του Μπους, είναι να απομακρύνει από τη σκέψη ορισμένων αμερικανών «γερακιών» τη λογική της αμοιβαίας καταστροφής και των δύο πυρηνικών υπερδυνάμεων, η οποία έχει αποδειχθεί μέχρι τώρα ως το μόνο πράγμα που σέβονται όλοι. Αυτός άλλωστε ήταν και ο λόγος που κατά τον Ψυχρό Πόλεμο οι υπερδυνάμεις είχαν δεσμευτεί να μην αναπτύξουν αντι-πυραυλικά συστήματα.
   Βρισκόμαστε, λοιπόν, στα πρόθυρα μιας νέας εποχής, από πλευράς παραγόντων που επηρεάζουν τη στρατηγική σκέψη, χωρίς όμως να έχουμε ξεπεράσει τα κριτήρια που καθόριζαν τις στρατηγικές ισορροπίες παλαιότερα. Εάν οι Αμερικανοί δεν το αντιληφθούν αυτό σύντομα, είναι πολύ πιθανό να βρεθεί ο κόσμος πολύ πλησιέστερα σε μια καταστροφική σύρραξη με κάθε μέσο. Στον πόλεμο «του Γκογκ και του Μαγκόγκ», που αναμένουν και προβλέπουν οι βιβλικοί Εβραίοι.