Θα φανεί στο αμέσως επόμενο διάστημα αν το κύριο θέμα θα είναι μια προοπτική στις ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστινίων με στόχο μια τελική συμφωνία ή αν θα ξαναβγεί, πιο επικίνδυνα από ποτέ, στην πρώτη προτεραιότητα της διεθνούς κοινότητας το ζήτημα των πυρηνικών του Ιράν. Στην «εκρηκτική σκακιέρα» της Μέσης Ανατολής όλοι οι παίκτες έχουν πάρει ξανά τις θέσεις τους. Από τη νέα αμερικανική κυβέρνηση του κ. Μπαράκ Ομπάμα, το Ισραήλ, την Ε.Ε. και τη Ρωσία, ως τους Παλαιστίνιους, τις αραβικές χώρες (Αίγυπτος, Σαουδική Αραβία, Ιορδανία, Συρία, Λίβανος) και το Ιράν. Σε όποια από τις δύο κατευθύνσεις, τη σκληρή ή τη μετριοπαθή διπλωματική, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή θα είναι το κύριο ζήτημα της διεθνούς κοινότητας, εκτός αν όλα παρασυρθούν από το «ωστικό κύμα» της «έκρηξης» στο Πακιστάν, όπου ήδη κοχλάζει η χημική αντίδραση «ισλαμικός εξτρεμισμός - πυρηνικά». Στη Μέση Ανατολή, πάντως, οι διεργασίες στο προσκήνιο της πολιτικής, της διπλωματίας και της ρητορικής, αλλά και στο παρασκήνιο των ετοιμασιών για σύγκρουση, της προπαγάνδας και του ψυχολογικού πολέμου, ήδη «τρέχουν» …

Παρασκήνιο συναντήσεων και πληροφοριών

   Ο διευθυντής της CIA κ. Λίον Πανέτα έθεσε υπ’ όψιν του ισραηλινού πρωθυπουργού κ. Μπέντζαμιν Νετανιάχου, έκθεση των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, σύμφωνα με την οποία το Ιράν δεν διαθέτει ακόμη την απαραίτητη στρατιωτική δύναμη και υποδομή για να θωρακίσει πλήρως τις πυρηνικές του εγκαταστάσεις έναντι μιας πιθανής αεροπορικής προσβολής. H συνάντηση αυτή αποκαλύφθηκε από τα ισραηλινά ΜΜΕ στις 13 Μαΐου. Την ίδια έκθεση έθεσε ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ κ. Ρόμπερτ Γκέιτς υπ’ όψιν του προέδρου της Αιγύπτου κ. Χόσνι Μουμπάρακ και του βασιλιά της Σαουδικής Αραβίας Αμπντουλάχ στις συναντήσεις στις 5 και 6 Μαΐου στο Κάιρο και στο Ριάντ. Και οι τρεις ηγέτες στις συναντήσεις τους με τους Αμερικανούς αξιωματούχους έδειξαν να μη θεωρούν τόσο σοβαρά τα στοιχεία της έκθεσης, παρότι εξέφρασαν την πάγια θέση των χωρών τους για συνεργασία με την Ουάσινγκτον.
   Οι ΗΠΑ είναι προφανές ότι ανησυχούν μήπως το Ισραήλ προχωρήσει σε αιφνιδιαστικό στρατιωτικό χτύπημα κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν χωρίς προηγούμενη ενημέρωση της Ουάσινγκτον. Οι φόβοι αυτοί των Αμερικανών πηγάζουν από τις ενδείξεις για συμφωνία Ισραήλ, Αιγύπτου, Σαουδικής Αραβίας και ενδεχομένως και Ιορδανίας για χρήση του εναερίου χώρου των αραβικών χωρών από τα ισραηλινά αεροσκάφη στην περίπτωση επίθεσης κατά του Ιράν. Υπενθυμίζεται ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, λίγες μέρες πριν από τη συνάντηση με τον κ. Ομπάμα, συναντήθηκε με τον κ. Μουμπάρακ και με τον βασιλιά της Ιορδανίας. Η Ουάσινγκτον λοιπόν δεν επιθυμεί προς το παρόν να μπει σε πρώτο πλάνο στη διεθνή επικαιρότητα το ζήτημα των πυρηνικών του Ιράν και επιχειρεί με κάθε τρόπο να αποτρέψει κάθε κίνηση προς αυτή την κατεύθυνση.
   Οι ΗΠΑ για τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο επιθυμούν να κρατήσουν «ζωντανή» τη διαβούλευση για συμφωνία ειρήνευσης μεταξύ Ισραήλ - Παλαιστινίων, πιστεύοντας ότι αν το θέμα του Ιράν «σηκωθεί», θα δοθεί η ευκαιρία στους εμπλεκόμενους στο παλαιστινιακό να το θέσουν σε δεύτερη μοίρα και νέο πολύχρονο «πάγωμα». Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, το Ισραήλ, η Σαουδική Αραβία και η Αίγυπτος καθώς και άλλες μικρότερες χώρες του Περσικού, ανησυχούν περισσότερο για τις σοβαρές αναταράξεις στην περιοχή που θα προκαλέσει ένα «πυρηνικό» Ιράν, παρά για τη διατάραξη των σχέσεών τους με την κυβέρνηση Ομπάμα. Είναι γνωστό ότι Σαουδική Αραβία και Αίγυπτος δεν επιθυμούν την ενίσχυση της επιρροής του Ιράν στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής –που θα σημάνει και τη μείωση του δικού τους ρόλου στις εξελίξεις. Δεν επιθυμούν βεβαίως και τον πυρηνικό εξοπλισμό του Ιράν, αν και έχουν και στο δικό τους στρατιωτικό δόγμα την απόκτηση όπλων τέτοιου είδους.
   Σε αυτό το πλαίσιο κινείται η γενικότερη παρασκηνιακή και προσκηνιακή διαβούλευση για το ζήτημα της Μέσης Ανατολής, από την περιοδεία του Πάπα Βενέδικτου στη περιοχή, τις διμερείς συναντήσεις ηγετών χωρών και την πρωτοβουλία Ομπάμα με τις συναντήσεις με Νετανιάχου, Μουμπάρακ και Αμπάς (18, 26 και 28 Μαΐου αντίστοιχα), καθώς και το νέο διάγγελμα του Αμερικανού προέδρου στις 4 Ιουνίου προς τον μουσουλμανικό κόσμο. Διπλωματικές και στρατιωτικές πηγές στην Ευρώπη και στη Μέση Ανατολή εκτιμούν ότι η αμερικανική εξωτερική πολιτική θέλει να διασφαλίσει πως το μόνο θερμό σημείο με το οποίο θα ασχοληθεί απερίσπαστη είναι το Αφγανιστάν και το Πακιστάν και με τίποτε δεν θα επιθυμούσε ένα καταστροφικό «αγκάθι» στα… «μετόπισθεν», όπως είναι μια ενδεχόμενη νέα κλιμάκωση στην περιοχή Ισραήλ - Παλαιστίνη - Λίβανος - Ιράν.

Τα σενάρια επίθεσης

   Στα μέσα Απριλίου δόθηκε στη δημοσιότητα από το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών της Ουάσινγκτον μια λεπτομερέστατη μελέτη για τα πυρηνικά του Ιράν και για το ενδεχόμενο να πραγματοποιηθεί εναντίον τους μια ισραηλινή στρατιωτική επίθεση από αέρος. Στη μελέτη αυτή επισημαίνεται ότι το Ισραήλ έχει όλα τα μέσα για να πετύχει η συγκεκριμένη επιχείρηση και τονίζεται ότι το Τελ Αβίβ έχει δώσει σιωπηρή παράταση (εκτός απροόπτου) στην κυβέρνηση Ομπάμα για τη συνέχιση των διπλωματικών προσπαθειών με την Τεχεράνη, το αργότερο ως το τέλος του 2009. Στη μελέτη επισημαίνεται ότι το Ισραήλ δεν χρειάζεται να βομβαρδίσει το σύνολο των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν για να σταματήσουν οι περσικές πυρηνικές διεργασίες, αλλά αρκεί να πληγούν καίρια 7 έως 9 στόχοι. Στην ίδια μελέτη αποκαλύπτονται επίσης και τοποθεσίες με πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Ιράν που δεν ήταν πρότερα γνωστές. Σύμφωνα με το Κέντρο Στρατηγικών Μελετών οι 9 στόχοι που θα μπορούσε να πλήξει το Ισραήλ στο Ιράν είναι οι ακόλουθοι:

•Λασκάρ Αμπάντ: Εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου κοντά στη μεθόριο με την Τουρκία.
•Τεχράνμπ: Κεντρικό εργαστήριο ανάπτυξης ατομικών όπλων.
•Αράκ: Εργοστάσιο παρασκευής βαρέος ύδατος.
•Ισπαχάν: Πυρηνικός αντιδραστήρας και θέσεις φυγοκέντρησης ουρανίου.
•Νατάνζ: Κύριο σημείο εμπλουτισμού ουρανίου.
•Αρντεκάν: Εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου στο νότιο Ιράν.
•Σαγκάντ: Ορυχεία ουρανίου.
•Μπουσέχρ: Ο μεγαλύτερος πυρηνικός αντιδραστήρας του Ιράν.
•Καχίν: Τοποθεσία με πολλά ορυχεία ουρανίου και εγκαταστάσεις εμπλουτισμού.

   Σύμφωνα πάντα με τη συγκεκριμένη μελέτη, το Ισραήλ (σε περίπτωση αεροπορικής επιχείρησης) έχει να επιλέξει μεταξύ τριών εναλλακτικών «οδών» για το ενδεχόμενο χτύπημα εναντίον των πυρηνικών του Ιράν: 1) τη νότια οδό μέσω Σαουδικής Αραβίας και Ιράκ με σύντομο πέρασμα από Ιορδανία ή Αίγυπτο, 2) την κεντρική οδό μέσω Ιορδανίας και Ιράκ,3) τη βόρεια οδό μέσω Τουρκίας, Συρίας και Ιρακινού Κουρδιστάν. Το Ισραήλ, κατά την αμερικανική μελέτη, μπορεί να προχωρήσει ακόμη και σε κατευθείαν πυραυλικό χτύπημα εναντίον των πυρηνικών του Ιράν χρησιμοποιώντας τούς βαλλιστικούς πυραύλους Ιεριχώ ΙΙΙ. Είναι βέβαια προφανές ότι αν εκδηλωθεί μια στρατιωτική επίθεση από το Ισραήλ εναντίον του Ιράν θα «τιναχτεί στα ύψη» η ένταση στη Μέση Ανατολή καθώς η Τεχεράνη θα επιχειρήσει να απαντήσει διά των όπλων. Είναι όμως πιθανό η στρατιωτική επιχείρηση του Ισραήλ να εκδηλωθεί και μετά την κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή την οποία θα έχει υποδαυλίσει η Τεχεράνη τόσο στα παλαιστινιακά εδάφη όσο και στο Λίβανο.

Η κινητικότητα της Χεζμπολάχ

   Τον τελευταίο καιρό πληθαίνουν οι ενδείξεις για επιχειρούμενο νέο γύρο ένοπλης σύγκρουσης στον Λίβανο μεταξύ των Χεζμπολάχ και του Ισραήλ, ένα ενδεχόμενο το οποίο εντάσσεται και αυτό στο γενικότερο «μπρα ντε φερ» μεταξύ Τελ Αβίβ και Τεχεράνης. Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, αρκετές από τις χώρες που συμμετέχουν στην ειρηνευτική δύναμη στον Λίβανο (UNIFIL) έχουν διαμηνύσει στην κυβέρνηση της Βηρυτού ότι στο αμέσως επόμενο διάστημα θα μειώσουν ή θα αποσύρουν τις στρατιωτικές τους μονάδες. Η κυβέρνηση του Λιβάνου έχει θορυβηθεί σφόδρα από το γεγονός και ζητεί ήδη από αυτές τις χώρες να διατηρήσουν τις δυνάμεις τους στην ειρηνευτική αποστολή τουλάχιστον ως το τέλος Ιουνίου για να διεξαχθούν με σχετική ασφάλεια οι βουλευτικές εκλογές στη χώρα. Η ειρηνευτική δύναμη που έχει ως καθήκον της την επιτήρηση της Χεζμπολάχ θα συρρικνωθεί από 15.000 στρατιώτες σε 5.000, πράγμα που θα σημαίνει ότι η ισλαμική οργάνωση θα μπορεί πλέον να επανεξοπλιστεί σχεδόν ανεμπόδιστα και να στραφεί εκ νέου εναντίον του Ισραήλ. Ήδη οι πληροφορίες που βγαίνουν στο φως της δημοσιότητας αναφέρουν πως και στο διάστημα από το 2006 (τέλος του πολέμου Ισραήλ - Χεζμπολάχ) ως σήμερα η UNIFIL εκτελούσε πλημμελώς το καθήκον της για έλεγχο της Χεζμπολάχ και των άλλων εξτρεμιστικών οργανώσεων των σιιτών του Λιβάνου. Έτσι κατάφεραν οι οργανώσεις αυτές να αναδιοργανωθούν και να επανεξοπλίσουν τις θέσεις τους στην κοιλάδα Μπεκάα και στον ποταμό Λιτάνι. Πάντως για όλη την κινητικότητα της Χεζμπολάχ ο ισραηλινός στρατός είναι απόλυτα ενήμερος και έχει πραγματοποιήσει σειρά ασκήσεων προκειμένου να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει έναν νέο γύρο σύγκρουσης. Και βέβαια το Ιράν θα χρησιμοποιήσει όποιον τρόπο μπορεί (ακόμη και πυροδοτώντας μια νέα σύγκρουση Χεζμπολάχ – Ισραήλ) προκειμένου να αποφύγει ή να καθυστερήσει ένα ισραηλινό στρατιωτικό χτύπημα εναντίον των πυρηνικών εγκαταστάσεών του.